Najnowsze publikacje pracowników Instytutu Filozofii

InteresujaceKrzywePłaskieRobert Sochacki, Arkadiusz Bryll: Interesujące krzywe płaskie, Częstochowa 2015

Praca niniejsza stanowi obszerny przegląd różnych klas krzywych. Omawiamy różnorodne krzywe związane z krzywymi stożkowymi, krzywe algebraiczne leżące wewnątrz okręgu (w tym rozety), katakaustyki i ewoluty niektórych krzywych płaskich, klasę krzywych spiralnych, a także pewne krzywe związane z krzywą Steinera i asteroidą. Pomijamy oczywiście szczegółowe badania krzywych metodami analizy matematycznej, bowiem możliwe jest wykorzystanie programów komputerowych pozwalających na graficzną ilustrację krzywych podanych we współrzędnych kartezjańskich i we współrzędnych biegunowych oraz krzywych podanych w postaci parametrycznej. Wspominamy o wykorzystaniu niektórych krzywych do rozwiązania słynnych problemów delijskich: kwadratury koła, rektyfikacji okręgu, podwojenia sześcianu i trysekcji kąta.

Książka Interesujace krzywe płaskie kierowana jest do szerokiego grona odbiorców. Mogą z niej korzystać osoby mające wykształcenie matematyczne na poziomie licealnym, jednakże niektóre fragmenty pracy wymagają podstawowych wiadomości z matematyki wyższej, głównie z geometrii analitycznej i analizy matematycznej.

Robert Sochacki, Arkadiusz Bryll: Krzywe o sławnych nazwiskach (STUDIA I MONOGRAFIE NR 494)

W pracy prezentowane są różne podejścia do wybranych krzywych, które z jednej strony związane są z nazwiskami słynnych uczonych z różnych epok, a z drugiej strony, pozwalają na rozwiązanie wielkich problemów starożytności (problemów delijskich). Różnorodne, nieskuteczne, próby rozwiązania problemów delijskich oraz konstrukcji dowolnych wielokątów foremnych (m.in. za pomocą środków klasycznych, zwanych też konstrukcjami platońskimi) doprowadziły starożytnych Greków do odkrycia i zbadania niektórych krzywych oraz zbudowania odpowiednich przyrządów konstrukcyjnych. Wiele z tych krzywych ma także zastosowanie w technice.
Książka jest adresowana do szerokiego kręgu odbiorców: studentów kierunków ścisłych, nauczycieli matematyki, uczniów uzdolnionych matematycznie, a także do osób zajmujących się historią i filozofią matematyki.

 

Iwona Alechnowicz: Spór o psychologię eksperymentalną w dyskusjach filozoficznych na początku XX wieku (STUDIA I MONOGRAFIE NR 442)

Książka przedstawia złożone relacje między filozofią a psychologią na początku XX wieku, a zatem w czasie, gdy dokonywał się proces różnicowania się obu dyscyplin i następowało ich oddzielenie od siebie. Jednym z bardziej znaczących momentów tego procesu był spór o zasadność stosowania metod eksperymentalnych w badaniu świadomości i psychiki. Filozofowie w większości przypadków odnosili się niechętnie do tego typu metod. Jednak część z nich nie tylko stosowała eksperymenty psychologiczne w badaniach teoriopoznawczych, ale prowadziła laboratoria psychologiczne. Pozwala to przypuszczać, iż spór o psychologię eksperymentalną był wyrazem kontrowersji dotyczącej charakteru poznania filozoficznego występującej w obrębie samej filozofii. Duża grupa filozofów broniła „czystości” tego poznania nie dopuszczając do wiązania filozofii z psychologią. Inni natomiast uważali, iż obie dyscypliny są na siebie zdane a ich instytucjonalne oddzielenie nie powinno wpłynąć na ich dobre relacje. W książce przedstawione są dyskusje filozoficzne, w których dochodziły do głosu różne oceny psychologii eksperymentalnej zyskującej na początku XX wieku coraz większe znaczenie w naukach humanistycznych.
Książka adresowana jest do wszystkich, którzy interesują się historią dwudziestowiecznej filozofii oraz początkami nowoczesnej psychologii.

 

 

Iwona Alechnowicz: Filozofia na Uniwersytecie Wrocławskim w latach 1895-1935 (STUDIA I MONOGRAFIE NR 384)

Książka prezentuje efekty badań nad filozofią rozwijaną przed wojną na Uniwersytecie Wrocławskim. Opisuje historię Seminarium Filozoficznego od momentu jego powstania w roku 1895 do roku 1935, sylwetki pracujących w nim w tym czasie docentów i profesorów filozofii oraz główne kierunki prowadzonych przez nich badań. Źródłowym uzupełnieniem tego opisu są polskie przekłady fragmentów prac czwórki najwybitniejszych profesorów Seminarium, których życie i twórczość poddane zostały głębszej analizie.
Książka jest adresowana do filozofów i historyków oraz do wszystkich tych, którzy interesują się przeszłością Wrocławia i Śląska.

 

 

 

 

Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego,Benisz HenrykHenryk Benisz: Karl Lőwith a heglowski rozwój ducha w XIX wieku. Inspiracje filozoficzne (STUDIA I MONOGRAFIE NR 444)

Autor książki, nawiązując do historycznokrytycznych rozważań Löwitha, spróbował na nowo zrekonstruować heglowski nurt myślenia dialektycznego w XIX-wiecznej filozofii. Koncepcje Marksa, Kierkegaarda i Schopenhauera stanowią tu „antytezy” idealizmu Hegla, natomiast koncepcja Nietzschego przyjmuje postać finalnej „syntezy”, dopełniającej dzieje heglizmu. Dionizyjska filozofia Nietzschego w swoisty sposób syntetyzuje też powstałą za sprawą Hegla filozofię ducha z zainicjowaną przez Goethego filozofią życia. W XIX wieku oba te nurty biegły równolegle i wzajemnie się uzupełniały, przy czym – wbrew opinii Löwitha – wydaje się, że filozofia życia, mimo iż jest mniej spektakularna od filozofii ducha, dysponuje większą dynamiką rozwojową i dlatego poprzez Nietzschego będzie inspirująco oddziaływać na kolejne pokolenia współczesnych myślicieli.
Książka ta jest przeznaczona dla osób interesujących się historią filozofii i kultury, a zwłaszcza istotnymi kwestiami humanistycznymi.

 

Henryk Benisz: Ecce Nietzsche. Interpretacje filozoficzne (STUDIA I MONOGRAFIE NR 391)

Książka ta jest próbą komplementarnego ujęcia ważniejszych interpretacji twórczości Nietzschego. Dużo miejsca poświęcono w niej analizie wykładni sporządzonych przez następujących autorów: Heidegger, Jaspers, Scheler, Szestow, Deleuze, Klossowski, Derrida, Colli, Safranski, Köhler, Hollingdale, Frenzel. Odniesiono się w niej również do nowszych polskich prac na temat bazylejskiego myśliciela. Książkę tę można więc uznać za swoiste vademecum nietzscheanizmu, którego rozliczne nurty poddane zostały merytorycznej ocenie przez doświadczonego badacza filozofii Nietzschego

 

Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego,Francuz GrzegorzGrzegorz Francuz: Strategie przypisywania statusu moralnego istotom żywym (STUDIA I MONOGRAFIE NR 461)

Pytając o status moralny istot żywych, pytamy: Kogo dotyczy moralność? Jakie byty znaczą moralnie? W jaki sposób istoty uzyskują znaczenie moralne? Kogo/Co szanować i otaczać troską moralną? Rozstrzygnięcia dotyczące statusu moralnego mają konsekwencje praktyczne, które bezpośrednio wpływają na życie wielu ludzi. W kwestii przypisywania statusu moralnego nie jesteśmy w stanie uciec zarówno od intuicji, jak i od uprzedzeń kulturowych, które konstytuują się w praktyce społecznej.
Podjęte w książce rozważania ogniskują się wokół dwóch zagadnień: posiadania świadomości przez istoty żywe oraz przynależności tychże istot do wspólnoty moralnej, jako podstaw przyznawania statusu moralnego. Krytycznemu namysłowi poddane są strategie przypisywania tego statusu bytom ożywionym w ramach: utylitarystycznej etyki wyzwolenia i dobrobyty zwierząt; deontologicznej etyki praw zwierząt; indywidualistycznych nurtów etyki środowiskowej. Odsłonięte są założenia tych strategii oraz niekiedy trudne do zaakceptowania i sprzeczne z głęboko zakorzenionymi intuicjami moralnymi konsekwencje wymienionych teorii etycznych.
Książka wskazuje, że najczęściej stosowane przez teorie etyczne strategie opierają się na wyróżnianiu w jakiejś istocie cech, które stają się kryterium statusu moralnego. Natomiast poszerzenie wspólnoty moralnej bytów obdarzonych statusem moralnym poza krąg naszego gatunku jest zazwyczaj oparte na odnalezieniu i podkreśleniu w istotach pozaludzkich takich cech, które wcześniej zostały uznane za moralnie znaczące u ludzi. Człowiek zawsze pozostaje wzorcowym, paradygmatycznym posiadaczem statusu moralnego, a wspólnota moralna ludzi – wzorcową wspólnotą. W związku z tym możemy przyjąć tzw. antropocentryczną regułę przyznawania statusu moralnego istotom żywym: Im bardziej jakiś byt jest podobny do ludzi, tym łatwiej i bez kontrowersji zostaje mu przypisany status moralny, a definiowanie dobrobytu istot pozaludzkich opiera się zawsze na dobrobycie rozumianym na sposób ludzki.
Praca jest adresowana do filozofów, etyków, studentów różnych kierunków studiów, nauczycieli, obrońców praw i dobrobytu zwierząt oraz ekologów

 

Agnieszka Hensoldt: Idee Peirce’owskiego pragmatyzmu i ich renesans w XX-wiecznej filozofii języka (STUDIA I MONOGRAFIE NR 378)

Przedmiotem pracy jest obecność w wielu koncepcjach filozofii języka XX wieku idei Peirce’owskiego pragmatyzmu, a ściślej Peirce’owskiej pragmatycznej wizji języka: triadycznej koncepcji znaku oraz związanych z nią przekonań o ścisłym związku mówienia i działania, konsensualności pojęć rzeczywistości i prawdy oraz o konwencjonalności i instytucjonalności języka. Ponieważ nie wszyscy autorzy, którzy w swoich koncepcjach przedstawiają wizje języka zbliżone do Peirce’owskiej, pozostają pod bezpośrednim wpływem filozofii Peirce’a, praca jest próbą odpowiedzi na pytania o to, z jakich problemów filozoficznych „wyrosły” niezależnie od siebie idee pragmatyczne oraz jak, w zależności od kontekstu pojawiania się, były rozwijane. W tym celu w pracy przedstawiona jest Percie’owska koncepcja języka oraz poddane analizie koncepcje J.L. Austina, J.R. Searle’a, J. Habermasa, K.-O. Apla, L. Wittgensteina, filozofów Szkoły Erlangeńskiej, J. Hintikki, H. Putnama oraz P. Wincha. Książka została napisana z myślą zarówno o studentach, jak i o specjalistach filozofii i językoznawstwa. Zainteresuje jednak z pewnością także wszystkich tych, którym nieobce są problemy współczesnej humanistyki, nauk społecznych oraz podstaw logiki.

 

Agnieszka Hensoldt: Charles Sanders Peirce o nieskończonej wspólnocie badaczy

Celem tego wyboru tekstów Ch.S. Peirce’a jest zapoznanie polskiego czytelnika z kontekstami wprowadzenia i występowania w filozofii Peirce’a pojęcia „nieskończonej wspólnoty badaczy”. Czytelnik znajdzie w pracy przełożone na język polski dwa artykuły Peirce’a z lat 70. XIX wieku: Some Consequences of Four Incapacities oraz Grounds of Validity of the Laws of Logic, a także dwa większe fragmenty późniejszych tekstów Peirce’a, odpowiednio z 5. oraz z 7. tomu Collected Papers of Charles Sanders Peirce. Wybór tekstów Peirce’a poprzedzony jest wstępem Agnieszki Hensoldt, w którym autorka analizuje rolę, jaką pojęcie „nieskończonej wspólnoty badaczy” pełni w koncepcji Peirce’a, oraz powody, dla których ten element pragmatycznej doktryny Peirce’a stał się inspiracją dla wielu 20-wiecznych filozofów.
Praca adresowana jest do zarówno do badaczy, jak i do studentów szeroko rozumianych nauk społecznych, a w szczególności filozofii.

 

 

Stanisław Kijaczko: John Dewey i idea filozofii pragmatycznej

Autor dokonuje krytycznej analizy poglądów filozoficznych Johna Deweya, twórcy — obok Peirce’a i Jamesa – pragmatyzmu i jednego z najważniejszych filozofów XX wieku. Koncepcja Deweya jest tu omawiana w ramach powziętego przez amerykańskiego myśliciela projektu rekonstrukcji filozofii jako doktryny na temat działania, formułującej krytyczno-rekonstrukcyjne zadania dla myślenia w oparciu o ideę zintegrowanego doświadczenia oraz uniwersalnej metody badawczej. Głównym celem Deweyowskiej naturalistycznej metafizyki bycia jest wgląd w kondycję człowieka, która nie podlega nigdy pełnemu zapośredniczeniu poprzez filozoficzną świadomość, dążącą do oglądu całości czasu i bytu.
Praca adresowana jest do filozofów, przedstawicieli nauk społecznych, osób poszukujących inspiracji dla własnego doświadczenia intelektualnego

 

Stanisław Kijaczko, Jan Krasicki (red.): Chôra i agora. U filozoficznych korzeni kultury europejskiej

Chôra i agora. U filozoficznych korzeni kultury europejskiej to zbiór rozpraw analizujących związki tradycji filozoficznej z aktualnymi europejskimi problemami etyczno-politycznymi. Kontekst kulturowy towarzyszący kształtowaniu się paneuropejskiej wspólnoty jest tu określany w oparciu o następujące zagadnienia: 1. Problem polityczności (odczytywany poprzez tragiczność bądź też poprzez ideę demokratycznego melioryzmu); 2. Przemiany, jakim podlegają doktryny na temat Absolutu i związane z tym nowe usytuowanie człowieka; 3. Tendencje etnocentryczne i uniwersalistyczne w rozpatrywaniu celu historii; 4. Źródłowa europejska samoświadomość człowieka –artystyczna rekonstrukcja filozoficznego poznania według Fryderyka Nietzschego jako alternatywa dla nihilizmu; 5. Nowa polityczność a aksjologicznie zorientowana kultura filozoficzna; 6. Podłoże etyczne sfery politycznej w kontekście relacji zachodzących pomiędzy jednostkowością a życiem wspólnotowym i propozycji poszerzenia zakresu wspólnoty moralnej.
Praca adresowana jest zarówno do badaczy i studentów filozofii, jak również – z racji podejmowania zagadnień z zakresu filozofii polityki, prawa i kultury – do przedstawicieli tych dziedzin oraz do osób o szerokich zainteresowaniach humanistycznych i społecznych.

 

Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego,Machlarz ArturArtur Machlarz: Forma i znaczenie. Projekt semazjologii Antona Marty’ego w kontekście problemu relatywizmu językowego (STUDIA I MONOGRAFIE NR 462)

Praca stanowi rekonstrukcję projektu semantyki ogólnej autorstwa Antona Marty’ego – filozofa i językoznawcy, przedstawiciela szkoły brentanowskiej. Projekt Marty’ego został przedstawiony na tle żywego na przełomie XIX i XX wieku problemu porównywalności semantyk różnych języków. Problem ten związany był szczególnie z powszechną akceptacją w filozofii i językoznawstwie Humboldtowskiej tezy o paralelności myśli i mowy, zgodnie z którą to tezą formy językowe stanowią odwzorowanie form myślenia. Marty jest autorem oryginalnej krytyki tezy Humboldta oraz krytyki relatywizmu językowego będącego uznawaną w XIX wieku konsekwencją tej tezy. Marty zaproponował alternatywną wobec ówczesnych koncepcji teorię języka jako narzędzia komunikacji i metodologiczne zasady opisu znaków językowych, które uwzględniając istotne zróżnicowanie języków, pozwalają uniknąć zagrożenia relatywizmem. Praca Forma i znaczenie… jest pierwszą na rynku polskim tak obszerną rekonstrukcją interesującego projektu Antona Marty’ego.
Książka może zainteresować specjalistów z zakresu filozofii języka, językoznawców oraz historyków filozofii badających dzieje szkoły brentanowskiej. Praca może być także pomocna dla studentów zainteresowanych filozofią języka.

 

Krzysztof Rotter: Gramatyka filozoficzna w dobie sporu o podstawy matematyki. Esej o drugiej filozofii Wittgensteina (STUDIA I MONOGRAFIE NR 362)

Zawarte w tym tomie eseje poświęcone są genezie i rekonstrukcji drugiej filozofii Ludwiga Wittgensteina, a zwłaszcza jego koncepcji gier językowych. U ich podstaw leżą dwa zasadnicze spostrzeżenia. Po pierwsze, o czym jest mowa w eseju 1, od 1929 roku badania Wittgensteina podporządkowane były projektowi gramatyki filozoficznej – taki wszak tytuł Wittgenstein chciał nadać „swojej książce”. Po drugie, jedynym językiem, który Wittgenstein rzeczywiście badał i z którego wywiódł koncepcję gier językowych, nie był żaden język naturalny, lecz wyłącznie język matematyki w dobie sporu o jej podstawy. Eseje 2–4 poświęcone są stosunkowi Wittgensteina do różnych postaci intuicjonizmu i formalizmu w matematyce, w tym także do idei gier znakowych Johannesa Thomaego, z której wywodzi się koncepcja gier językowych. Sięgnięcie do owych logiczno-matematycznych podstaw pozwala wykorzystać koncepcję Wittgensteina do analizy kilkunastu typów niejasności językowych warunkowanych samym systemem języka, o których jest mowa w eseju 5. Poszczególne eseje składające się na ten tom napisane są tak, by można je było czytać samodzielnie. Książka przeznaczona jest dla filozofów, językoznawców, etnologów i studentów filozofii.

 

Krzysztof Piotr Skowroński: Values and Powers. Re-reading the Philosophical Tradition of American Pragmatism. Series:Value Inquiry Book Series 213 Central European Value Studies

This book shows how much and in what sense values are related to powers and powers are related to values in American pragmatism. The proposed re-reading of American pragmatism will facilitate a novel understanding of it as a philosophical movement and, by showing its truly humanistic, democratic, and pro-social character, the stronger impetus for current rethinking of values is being provided.

Krzysztof Piotr Skowroński: Santayana and America. Values, Liberties, Responsibility

George Santayana (1863–1952), a Spanish-American philosopher, is an influential personage on the cultural stage in English- and Spanish-speaking countries. His numerous books and papers on topics as varied as epistemology, ontology, aesthetics, ethics, anthropology, value theory, and American studies, along with his best-selling novel, his sophisticated poetry, and his famous autobiography, make him a vivid and profound source of reflection on the history of American and European thought, as well as a stimulus for future work. Santayana’s exceptionality was appreciated by William James and Josiah Royce, his most eminent colleagues in Harvard University’s Department of Philosophy, and has been discussed by such respected authors as John Dewey, Bertrand Russell, Charles Hartshorne, Eric Voegelin, Alfred Schutz, Richard Rorty, Hilary Putnam, Arthur Danto, and Ferdinand Savater, among others. This book aims to understand Santayana by considering his often provocative views on America. Other scholars have reconstructed his thought at various times and in a variety of ways, but no one has yet considered Santayana’s approach toward America in a serious and profound way (at least not in the English language). This book attempts to convince the reader that the impartiality of Santayana’s philosophy, its transcendence of cultural limits and mental borders, makes it a living philosophy, and that this is the strongest aspect of Santayana’s thought.

 

 

Robert Sochacki: Metody refutacyjne w badaniach nad systemami logicznymi (STUDIA I MONOGRAFIE NR 445)

W monografii rozważa się rachunki zdaniowe wielowartościowe oraz rachunki zdaniowe z grupy „nonsense-logic”, dla których podaje się odpowiednio skonstruowane aksjomaty odrzucone (formuły, które nie są tezami). Przy pomocy tych aksjomatów oraz tylko jednej reguły odrzucania (reguły odrzucania przez odrywanie) odrzuca się dowolną formułę, która nie jest tezą danego rachunku, dowodząc tym samym pewną własność tych rachunków zwaną Ł-rozstrzygalnością. W pracy stosuje się także technikę odrzucania i uznawania wyrażeń do weryfikacji formuł w pewnej klasie systemów modalnych.
Praca jest adresowana do pracowników naukowo-dydaktycznych oraz studentów (doktorantów), zajmujących się problematyką aksjomatyzacji (części uznanej i odrzuconej) systemów dedukcyjnych, a także problematyką związaną z weryfikacją formuł w systemach logicznych.

 

FILOZOFIA

 
 

COACHING

 

 

AKTUALNOŚCI

UWAGA uczestnicy kursu: Komu brakuje matczynego penisa

Drodzy uczestnicy kursy KBMP (stosuję skrót, bo aż się boję w jakich wynikach wyszukiwania w...
Czytaj więcej

Szkolenie z własności intelektualnej już dzisiaj!

Uwaga Filozofowie! Ci z was, którzy nie uczestniczyli jeszcze w szkoleniu z własności...
Czytaj więcej

Sprawozdanie audio z konferencji (aktualizowane)

Prof. Iwona Alechnowicz - Punkty orientacyjne...
Czytaj więcej

Warsztaty na Otwarcie Coachingu filozoficznego!

9 maja o godzinie 13:00 pracownicy i studenci Instytutu Filozofii wspólnie z Pogadalnią...
Czytaj więcej

Tożsamość w (prze)budowie – Opole 12-13 maja 2016

Wraz z Instytutem Psychologii UO zapraszamy na Ogólnopolską Konferencję Naukową „Tożsamość w (prze)budowie”. Konferencja odbędzie się w Opolu w dniach 12-13 maja.

Czytaj więcej